Een medewerker wil een leasefiets, maar ontvangt nu een kilometervergoeding en heeft vorig jaar IKB voor een fiets gebruikt. Een collega vraagt een OV-kaart die ook privé mag worden gebruikt. Beide verzoeken lijken een eenvoudige keuze in selfservice, maar raken verschillende voorwaarden, termijnen en uitsluitingen. Behandel de aanvraag daarom als één mobiliteitsbesluit en laat salaris, contract en reisproduct dezelfde keuze volgen.

Wat de bronnen laten zien

De Cao Werken voor waterschappen 2025-2026 bevat sinds 1 maart 2026 twee nieuwe mobiliteitsroutes. De werkgever kan op verzoek een openbaarvervoerkaart of een leasefiets ter beschikking stellen. Beide voorzieningen vervangen gedurende het gebruik de vergoeding voor eigen vervoer of openbaar vervoer voor woon-werkverkeer. De bestaande route waarbij daadwerkelijke woon-werkkosten worden vergoed, blijft daarnaast bestaan voor medewerkers die niet voor een ter beschikking gesteld reisproduct kiezen.

Voor een OV-kaart met privégebruik noemt artikel 3.4.4 voorwaarden. Het dienstverband is ten minste 0,6 fte, de enkele reis tussen woning en standplaats telt ten minste vijf hele kilometers, de standplaats is met openbaar vervoer bereikbaar en de medewerker reist gemiddeld minimaal honderd dagen per jaar voor woon-werk met het openbaar vervoer. De kaart wordt minimaal één jaar gebruikt. Als de voorwaarden voor privégebruik niet worden gehaald, kan de werkgever nog steeds een kaart voor woon-werk- en dienstreizen verstrekken. Bij omstandigheden buiten de schuld van de medewerker waardoor het minimumaantal reisdagen niet wordt gehaald, vindt overleg plaats.

De leasefiets kent volgens artikel 3.4.5 een contractduur van 36 maanden. De medewerker betaalt de leasekosten en fiscale bijtelling; de werkgever draagt maandelijks 50 euro bruto bij zolang de fiets ter beschikking staat. De fiets wordt voor woon-werkverkeer gebruikt en mag ook privé worden gebruikt. Gelijktijdig gebruik van de leasefiets en het IKB-doel aanschaf fiets is uitgesloten. Ook een OV-kaart en leasefiets kunnen niet gelijktijdig worden gebruikt.

Bij vroegtijdige beëindiging van het leasecontract kunnen overname, restwaarde of afkoopkosten aan de orde zijn. De cao noemt omstandigheden waarin het contract eerder eindigt en een staffel voor afkoop, met ruimte voor gunstiger afspraken bij de leasemaatschappij. Artikel 3.4.6 biedt een wijzigingsroute bij nieuwe omstandigheden, zoals verhuizing, standplaatswijziging, functiewijziging of medische redenen. Daarnaast kan eenmaal per jaar zonder opgaaf van redenen worden gewijzigd. Voor de OV-kaart geldt een eenmalige proefperiode van drie maanden.

De werkgeversvereniging licht toe dat de mobiliteitsafspraken zijn uitgewerkt om fiets en openbaar vervoer te stimuleren en per 1 maart 2026 zijn ingegaan. De ondertekende cao blijft leidend. Daardoor moet een lokale regeling of portaaltekst worden gecontroleerd tegen de actuele cao en de toepasselijke modelregeling.

HR-duiding

Bronfeit: vier routes zijn geen stapelbare vergoedingen

Breng de keuze terug tot een herkenbare route: vergoeding eigen vervoer, vergoeding openbaar vervoer, ter beschikking gestelde OV-kaart of leasefiets. Leg per route vast welke andere vergoeding stopt en op welke datum. Een dienstreis blijft een afzonderlijke categorie; de keuze voor woon-werkverkeer mag een zakelijke reis niet automatisch als woon-werkrit verwerken.

Praktijkkeuze: toets vóór de bestelling

Laat HR of mobiliteitsbeheer de standplaats, afstand, arbeidsomvang en verwachte reisdagen controleren voordat een OV-kaart met privégebruik wordt besteld. Voor de leasefiets moeten ook bestaand IKB-fietsgebruik, de contracttermijn, fiscale bijtelling en mogelijke gevolgen bij vroegtijdig vertrek zichtbaar zijn. De leidinggevende bevestigt alleen het werkpatroon; salarisadministratie en contractbeheer beoordelen hun eigen uitvoeringsonderdelen.

Praktijkkeuze: gebruik één ingangs- en einddatum

Koppel het mobiliteitsbesluit aan salarisverwerking, declaratiesysteem en contract. Een medewerker mag niet tegelijk een woon-werkvergoeding ontvangen doordat het reisproduct eerder actief werd dan de loonmutatie. Plan bij de leasefiets de volledige 36 maanden en noteer welke gebeurtenis een herbeoordeling opent. Bij een OV-kaart bewaak je de minimale gebruiksduur en de drie maanden proefperiode apart.

Maak uitzonderingen navolgbaar. Wanneer iemand buiten eigen schuld minder OV-dagen haalt, leg dan vast welke omstandigheid is beoordeeld, welk overleg is gevoerd en of privégebruik of de hele kaart wijzigt. Gebruik de hardheidsclausule niet als generieke vrije keuze. Een verhuizing, gewijzigde standplaats, functie of medische reden vraagt een nieuw besluit met een duidelijke datum.

Praktijkkeuze: communiceer totaalgevolg in plaats van alleen voordeel

Een bruto werkgeversbijdrage aan de leasefiets is niet hetzelfde als een gratis fiets. Zet bijdrage, leasekosten, fiscale bijtelling, vervallen woon-werkvergoeding, looptijd en gevolgen bij voortijdige beëindiging in één bevestiging. Voor de OV-kaart vermeld je gebruiksvoorwaarden, privégebruik, minimumduur en de route wanneer het verwachte reispatroon verandert. Zo kan de medewerker kiezen op basis van de complete arbeidsvoorwaardelijke en praktische gevolgen.

Werkgeverscheck

  • De medewerker kiest aantoonbaar één route voor woon-werkverkeer; uitgesloten vergoedingen stoppen op dezelfde datum.
  • Standplaats, afstand, arbeidsomvang en verwachte OV-dagen zijn vóór uitgifte van een OV-kaart gecontroleerd.
  • Leasekosten, werkgeversbijdrage, bijtelling, looptijd en gevolgen bij vroegtijdig einde zijn vooraf bevestigd.
  • Salaris, declaratiesysteem, reisproduct en contract gebruiken dezelfde ingangs- en einddatum.
  • Proefperiode, jaarlijkse keuze en wijzigingen door nieuwe omstandigheden hebben elk een eigenaar en besluit.

Waar de grens ligt

Dit artikel beschrijft de uitvoering van de mobiliteitsartikelen in de Cao Werken voor waterschappen 2025-2026. Het berekent geen individueel fiscaal voordeel, netto-effect, afkoopbedrag of reisrecht. De ondertekende cao, lokale regeling, overeenkomst met vervoerder of leasemaatschappij en de individuele feiten blijven leidend. Een wijziging in werkpatroon geeft niet automatisch recht op kosteloze beëindiging.

Redactionele afbakening

Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.

Bronnen

  1. Cao Werken voor waterschappen 2025-2026, versie maart 2026Ondertekende cao-bron voor artikelen 3.4.4 tot en met 3.4.6 en 3.4.10; rechtstreeks gecontroleerd op 3 november 2026.
  2. Vereniging werken voor waterschappen: afspraken mobiliteitOfficiële werkgeversuitleg over doel, invoeringsdatum en samenhang van de mobiliteitskeuzes; rechtstreeks gecontroleerd op 3 november 2026.