Bij waterschappen lopen drie zaken snel door elkaar: wettelijk zorgverlof, de cao-aanvulling op het loon en vrijwillig maatwerk bij mantelzorg. De huidige cao maakt kortdurend zorgverlof niet volledig betaald en creëert met de mantelzorgafspraak geen onbeperkt extra verlofrecht. HR moet daarom eerst de juiste route bepalen en pas daarna bezetting en maatwerk bespreken.
Wat de bronnen laten zien
De Cao Werken voor waterschappen 2025-2026 verklaart de Wet arbeid en zorg van toepassing en bevat in artikel 4.5.2 een sectorspecifieke loonafspraak: tijdens kortdurend zorgverlof ontvangt de werknemer 75 procent van salaris, toelagen en IKB over de verlofuren. De algemene wettelijke ondergrens is 70 procent van het loon, met bescherming van het minimumloon. Volgens de actuele uitleg van de Rijksoverheid bedraagt het kortdurend zorgverlof per periode van twaalf maanden maximaal tweemaal de overeengekomen arbeidsduur per week. Langdurend zorgverlof bedraagt maximaal zesmaal die arbeidsduur en is wettelijk onbetaald. Een cao of regeling kan afwijkende afspraken bevatten; voor werknemers in de sector is daarom de ondertekende cao naast de wet leidend. In het definitieve cao-akkoord benadrukken sociale partners daarnaast het belang van goede afspraken over mantelzorg. Leidinggevende en werknemer voeren het gesprek en maken waar nodig passend maatwerk. Die passage is een opdracht tot gesprek en organisatiekeuze, maar vermeldt geen nieuw zelfstandig aantal betaalde mantelzorguren. Op 29 juni 2026 kondigde het kabinet een voorgenomen Verlofwet aan waarin kortdurend en langdurend zorgverlof zouden worden samengevoegd tot acht weken. Dat voorstel was in consultatie en heeft een beoogde ingangsdatum in 2028. Het is op 19 augustus 2026 dus geen geldende grondslag voor verlofberekening.
Maak één beslisboom met vier uitkomsten: calamiteiten- of kortverzuimverlof voor een acute eerste situatie, kortdurend zorgverlof, langdurend zorgverlof en aanvullend werkgeversmaatwerk. Leg per route vast wie in aanmerking komt, welke duur en betaling gelden, welke melding of aanvraag nodig is en wie besluit. Bereken het maximum op de contractuele weekomvang en een voortschrijdende periode van twaalf maanden; een kalenderjaarteller kan daardoor een verkeerde uitkomst geven. Richt salaris en IKB zo in dat de cao-afspraak van 75 procent over de juiste uren en componenten wordt toegepast. Presenteer 75 procent niet als volledige loondoorbetaling en controleer de minimumloonbescherming bij de concrete salarisberekening. Bespreek mantelzorgmaatwerk pas nadat het wettelijke en cao-recht is bepaald. Mogelijke afspraken zijn tijdelijke werktijdverschuiving, ruiling, thuiswerk waar de taak dat toelaat, een tijdelijke taakverdeling of aanvullend verlof op basis van lokaal beleid. Benoem bij elk maatwerk de duur, evaluatiedatum en gevolgen voor salaris, IKB, pensioen, rooster en collega's. In operationele waterprocessen hoort een afzonderlijk bezettingsbesluit bij de verlofafspraak: welke piket-, zuiverings-, peilbeheer- of calamiteitentaak moet worden overgedragen en welke bevoegdheid moet beschikbaar blijven? Vraag alleen informatie die nodig is om de verlofroute en duur te beoordelen; een volledig zorg- of medisch dossier van de naaste is niet nodig voor de planning.
Werkgeverscheck
- Gebruik één beslisboom voor acute afwezigheid, kortdurend zorgverlof, langdurend zorgverlof en aanvullend maatwerk.
- Bereken verlof op de contractuele weekomvang en de juiste twaalfmaandsperiode, niet automatisch per kalenderjaar.
- Test dat salaris, toelagen en IKB tijdens kortdurend zorgverlof volgens de cao op 75 procent worden verwerkt.
- Leg bij mantelzorgmaatwerk duur, evaluatie, financiële gevolgen, overdracht en bezettingsbesluit afzonderlijk vast.
- Houd het toekomstige wetsvoorstel buiten de huidige berekening en beperk bewijs en registratie tot noodzakelijke informatie.
Waar de grens ligt
Dit artikel bepaalt niet of een individuele werknemer recht heeft op zorgverlof of welke persoon als naaste onder de wettelijke voorwaarden valt. Controleer daarvoor de actuele Wet arbeid en zorg, de cao, arbeidsduur, reeds opgenomen uren en de concrete noodzakelijke verzorging. De cao-afspraak over het mantelzorggesprek is geen garantie op betaald aanvullend verlof. Omgekeerd mag een werkgever een wettelijk verlofrecht niet vervangen door vrijblijvend maatwerk. De aangekondigde Verlofwet is nog geen geldend recht; pas berekeningen en systemen niet vooruitlopend op een voorstel aan. Vraag geen diagnose of behandelgegevens die niet noodzakelijk zijn en gebruik mantelzorginformatie niet voor beoordeling, inzetbaarheidsscores of loopbaanbesluiten.
Dit artikel biedt algemene HR-duiding en is geen individueel juridisch, medisch of arbeidsvoorwaardelijk advies. Controleer de actuele primaire bron voor een concrete beslissing.
Bronnen
- Cao Werken voor waterschappen 2025-2026Officiële cao; artikel 4.5.2 bepaalt 75 procent van salaris, toelagen en IKB bij kortdurend zorgverlof.
- Vwvw: definitief cao-akkoord 2025-2026Primaire werkgeversbron voor de mantelzorgafspraak en maatwerkroute.
- Rijksoverheid: duur van zorgverlofOfficiële uitleg van de wettelijke urenomvang en twaalfmaandsperiode.
- Rijksoverheid: zorgverlof en salarisOfficiële uitleg van wettelijke betaling en ruimte voor cao-afspraken.
- Rijksoverheid: voorstel voor een VerlofwetPrimaire bron voor het voorstel en de beoogde, nog niet geldende wijziging.